17:42 +07 Thứ năm, 15/11/2018
Rss

SOTNMT.NINHBINH.GOV.VN

THĂM DÒ DƯ LUẬN

Ngày nào được gọi là ngày Môi Trường Thế Giới?

05-06-1972

05-06-1971

06-05-1972

Liên kết Website


TRANG CHỦ » TRANG CHỦ » TIN TỨC - SỰ KIỆN

NINH BÌNH VỚI CHỦ TRƯƠNG TÍCH TỤ, TẬP TRUNG ĐẤT NÔNG NGHIỆP PHỤC VỤ CÔNG NGHIỆP HÓA – HIỆN ĐẠI HÓA NÔNG NGHIỆP, NÔNG THÔN

Thứ hai - 17/04/2017 08:09   {Số lần đọc: 417}

Kinh tế nông nghiệp là bệ đỡ cho nền kinh tế quốc gia, giải quyết bền vững an sinh xã hội. Đến nay nông nghiệp nước nhà chuyển sang nền nông nghiệp chuyên môn hóa, sản xuất hàng hóa, bảo đảm chất lượng đáp ứng yêu cầu của nhân dân trong nước và xuất khẩu. Tất yếu phải tích tụ, tập trung ruộng đất và mở rộng quy mô đất đai cho các đơn vị sản xuất, coi đây là bước đột phá của sản xuất nông nghiệp hàng hóa. Đòi hỏi cấp ủy, chính quyền các cấp phải ra tay chỉ đạo và chỉ đạo quyết liệt mới thành công.

.

.

Chủ trương khuyến khích tích tụ, tập trung ruộng đất nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất nông nghiệp, thông qua mở rộng quy mô sản xuất phù hợp, áp dụng tiến bộ khoa học công nghệ và hình thành khu vực chuyên canh theo hướng sản xuất nông nghiệp hiện đại, chuyên môn hóa gắn với thị trường đã được khẳng định trong Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ XI và tiếp tục được khẳng định trong văn kiện Đại hội XII của Đảng, đó là “khuyến khích tập trung ruộng đất, phát triển trang trại, doanh nghiệp nông nghiệp phù hợp về quy mô và điều kiện của từng vùng”. Như vậy, về lý luận và thực tiễn việc tích tụ, tập trung ruộng đất là bước đi cần thiết, đáp ứng đòi hỏi của tính hiệu quả trong sản xuất nông nghiệp, tạo điều kiện để thực hiện thành công công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn - Đây là quan điểm nhất quán của Đảng và Nhà nước ta.

Những mặt được về chính sách và thể chế đối với đất nông nghiệp được thể hiện như sau:
Thứ nhất, Để đảm bảo cho người sử dụng đất nông nghiệp ổn định, Đảng và Nhà nước đã quyết định không chia lại đất nông nghiệp đã giao theo Nghị định 64/CP ngày 27/9/1993 trước đây và thời hạn giao đất nông nghiệp đã được kéo dài đến 50 năm thay vì 20 năm như trước đây.
Đây là một trong những nội dung quan trọng của chính sách, pháp luật đất đai hiện hành, tạo điều kiện thuận lợi rất nhiều cho người nông dân.
Thứ hai, Để mở rộng quy mô sản xuất, áp dụng tiến bộ khoa học công nghệ và hình thành khu vực chuyên canh theo hướng sản xuất nông nghiệp hiện đại, chuyên môn hóa, thì hạn mức nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất nông nghiệp hiện nay đã được nâng từ 02 lần lên 10 lần (Điều 130, Luật Đất đai năm 2013).
Như vậy, một hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp ở Ninh Bình có thể nhận chuyển nhượng tới 20 ha cho mỗi loại đất trồng cây hàng năm (Đất lúa, đất màu), đất nuôi trồng thủy sản, đất làm muối. Nếu hộ gia đình, cá nhân này có nhu cầu sử dụng thêm đất trồng cây lâu năm nữa thì có thể được nhận chuyển nhượng tới 50 ha đất trồng cây lâu năm ở khu vực đồng bằng hoặc 250 ha ở khu vực trung du, miền núi và có thể được nhận chuyển nhượng thêm 250 ha đất rừng sản xuất (Một hộ gia đình, cá nhân có thể nhận chuyển nhượng từ 350 ha đến 550 ha đất nông nghiệp, tương đương với diện tích tự nhiên một xã). Với hạn mức nhận chuyển nhượng này, đã đáp ứng được điều kiện cần cho các hộ gia đình, cá nhân tích tụ, tập trung đất nông nghiệp, không cần điều chỉnh Luật Đất đai năm 2013.
 Thứ ba, Về phương thức tích tụ, tập trung đất nông nghiệp trên địa bàn tỉnh Ninh Bình đang thực hiện.

Trong những năm qua việc tích tụ, tập trung ruộng đất trên địa bàn tỉnh Ninh Bình đã diễn ra với các hình thức và bước đi khá đa dạng và sáng tạo, cần được nghiên cứu, tổng kết, đánh giá, từ đó xây dựng các mô hình phổ biến và nhân rộng. Một số hình thức đó là:
Một là, “Dồn điền - Đổi thửa”: Là hình thức phổ biến ở nước ta. “Dồn điền – Đổi thửa” đã tạo ra những thửa ruộng lớn của cùng một hộ gia đình, cá nhân, tiện cho canh tác. Đây được xem là bước đi khởi đầu cho việc tập trung ruộng đất trong nông nghiệp trước tình trạng ruộng đất quá manh mún. “Dồn điền - Đổi thửa” không làm thay đổi quyền sử dụng ruộng đất của người nông dân, cũng như diện tích đất của các hộ gia đình hiện có, mà chỉ giảm đi số thửa trên hộ nông dân.
Tỉnh Ninh Bình đến nay đã tiến hành 02 lần “Dồn điền - Đổi thửa”. Lần thứ nhất diễn ra cách đây 15 năm (2002-2003), đưa số thửa đất sản xuất nông nghiệp trung bình của một hộ gia đình từ 07 thửa xuống còn 04 thửa. Thực hiện Chương trình mục tiêu Quốc gia xây dựng nông thôn mới, Ninh Bình tiến hành “Dồn điền - Đổi thửa” lần thứ 02; kết quả lớn nhất của “Dồn điền - Đổi thửa” lần này là người nông dân đã tự nguyện hiến một phần đất để chỉnh trang đồng ruộng (Nâng cấp bờ vùng, bờ thửa, kênh mương …) thuận lợi cho việc ứng dụng khoa học kỹ thuật tiên tiến vào sản xuất và cũng đã làm giảm số thửa đất sản xuất nông nghiệp trung bình của một hộ gia đình từ 04 thửa xuống còn 02 thửa.

Hai là, Nhận chuyển nhượng (Mua) hoặc thuê ruộng đất: Nông dân chuyển nhượng, thuê đất của nhau để mở rộng quy mô sản xuất, hoặc doanh nghiệp nhận chuyển nhượng, thuê lại ruộng đất của nông dân.
Việc chuyển nhượng quyền sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn tỉnh Ninh Bình được tiến hành theo thỏa thuận thông qua thị trường chuyển nhượng đất đai. Nhưng đối tượng nhận chuyển nhượng đất nông nghiệp để sử dụng vào mục đích nông nghiệp chiếm tỷ lệ rất ít (Xã Gia Phương, huyện Gia Viễn; xã Văn Hải, huyện Kim Sơn; …).
Trên địa bàn tỉnh Ninh Bình hiện nay, tập trung, tích tụ đất đai dưới hình thức Doanh nghiệp thuê đất nông nghiệp của các hộ gia đình, cá nhân để sản xuất nông nghiệp được địa phương đánh giá là giải pháp tối ưu nhất, nông dân được hưởng lợi nhiều nhất. Hình thức trả tiền thuê ruộng có thể theo từng vụ, từng năm hoặc cho cả thời gian thuê để bảo đảm thuận tiện cho cả người thuê và người cho thuê. Thời gian cho thuê được thỏa thuận ổn định (thường là 5-10 năm) để người thuê có thời gian bỏ vốn, đầu tư, triển khai áp dụng các kỹ thuật mới trong sản xuất. Khi Nhà nước thu hồi hoặc chuyển mục đích sử dụng đất, bên thuê sẽ hưởng tiền đền bù hoa lợi, bên cho thuê được hưởng tiền đền bù giá trị quyền sử dụng đất, tiền hỗ trợ tạo việc làm, ổn định đời sống theo quy định chung. Theo mô hình này, Công ty cổ phần Giống cây trồng, con nuôi Ninh Bình đang dẫn đầu (Bài “Giải cứu nông hộ nhỏ dưới góc nhìn doanh nghiệp “say” nông nghiệp” của tác giả Dương Đình Tường đăng trên nongnghiep.vn).
Với nhận định của vị Giám đốc Doanh nghiệp nông nghiệp này: “Lợi thế nhất của Việt Nam so với thế giới vẫn là nông nghiệp …. Giai đoạn vừa qua có thể nói sứ mệnh của nông hộ đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ của mình, nhưng thời kỳ tới, nông nghiệp Việt Nam muốn phát triển đòi hỏi phải thay đổi vượt bậc như một cuộc cách mạng kiểu khoán 100, khoán 10 thuở trước. Với đặc trưng nhỏ lẻ của nông hộ trước đây là tốt, thì thời kỳ này trở thành nguy cơ. Muốn không gạt đội ngũ nông dân ra rìa, phải tổ chức lại sản xuất, phải có các doanh nghiệp và các công ty cổ phần HTX dẫn dắt. Từ trước tới nay, trong sản xuất nông nghiệp, nông dân phải thực hiện hầu hết các công đoạn của sản xuất. Phải làm sao chuyển được 50% “gánh nặng” đó sang các Doanh nghiệp, các Công ty cổ phần HTX. Tại sao lại là 50%?
Doanh nghiệp này biết tỉnh Ninh Bình đã cơ bản hoàn thành công tác “Dồn điền - Đổi thửa” lần thứ 02. Mỗi hộ gia đình, cá nhân trung bình chỉ còn 02 thửa đất để sản xuất nông nghiệp. Một thửa đất cho Doanh nghiệp thuê với giá bằng mức lợi nhuận tự làm (90÷120 kg/sào/năm) mà không phải làm gì, nên có cơ hội dành tất cả vật lực, nhân lực, tài lực cho một thửa còn lại. Hãy tưởng tượng, nông dân trước đây đang phải gánh 01 tạ, bây giờ cho Doanh nghiệp thuê một thửa đất thì chỉ còn gánh 50 kg. Khối lượng công việc ít đi, sẽ rút được lao động dôi dư ra khỏi nông nghiệp để làm nghề khác đối với người còn trẻ, còn nếu già sẽ được nghỉ ngơi. Khối lượng công việc ít đi sẽ còn giảm nhiều về chi phí khám chữa bệnh, bởi hiện nay những bệnh nguy hiểm, đa số bệnh nhân đều là nông dân, là người thường xuyên tiếp cận với hóa chất, thuốc bảo vệ thực vật độc hại. Với tình trạng ruộng đồng vẫn còn quá bé nhỏ như hiện nay, người nông dân không thể đầu tư cơ giới hóa đồng bộ, khép kín được, vì lực đâu? Mà có lực đi nữa cũng có đất rộng đâu mà làm?
Bởi vậy, cho thuê đất là giải pháp tối ưu nhất, ở đó nông dân được hưởng lợi là chính, thu nhập cho thuê bằng thu nhập từ trồng lúa, trồng màu mà không phải bỏ công sức, đầu tư và cái quan trọng nhất là đất đó vẫn là đất của mình.
Năm 2016, Doanh nghiệp này thuê được 300 ha đất để tổ chức sản xuất, năm 2017, dự kiến sẽ thuê 1.000 ha và năm 2018 sẽ thuê 3.000 ha; thời gian thuê từ 5 đến 10 năm. Những cánh đồng mà Doanh nghiệp thuê đã không còn những bờ thửa manh mún, mà chỉ có bờ vùng to, kênh mương nội đồng chạy dài tít tắp.
Từng hộ gia đình, cá nhân làm như trước đây thì máy móc vừa thừa, lại vừa thiếu, bởi không ai bảo được ai, nên phân bổ, sử dụng không hợp lý, thời gian nghỉ nhiều, không tập trung được sức mạnh. Cũng ở những nơi này, xưa kia có 300÷400 hộ nông dân đang canh tác, mỗi nhà có một, hai thửa ruộng, rộng vài ba đường bừa, mỗi vụ sử dụng cả ngàn lao động. Thế mà nay, cũng 60 ha ấy, các hộ cho Doanh nghiệp thuê, được cơ giới hóa toàn bộ, sử dụng tối đa 10 công nhân. Một máy gieo đậu, mỗi ngày gieo được 8 ha, bằng 300 người nông dân làm; một máy sạ lúa, mỗi ngày sạ được 5 ha, bằng 100 người cấy; một máy phun thuốc trừ sâu, mỗi ngày phun được 10 ha cũng bằng cả trăm người phun; … Mọi thứ đều khoán theo diện tích, theo công đoạn với cơ chế rõ ràng, nên máy móc được khai thác tối đa, còn người lao động, khi thấy được quyền lợi, cũng làm ngày, làm đêm để nâng năng suất gấp 3-4 lần khi trước. Các cánh đồng được tổ chức sản xuất theo dạng cuốn chiếu, liên tục trồng, liên tục thu hoạch. Đầu tư cho mỗi ha rau màu như vậy (Kể cả tiền thuê đất, chi phí giống, nhân công, …) mất khoảng 120-150 triệu đồng/năm, nhưng thu hoạch tối thiểu cũng được 250 triệu đồng/năm. Đầu tư thấp, tập trung vào phân khúc đại trà, lợi nhuận khá, chính là cơ sở để cho Doanh nghiệp này có thể mở rộng diện tích thuê lên 2.000-3.000 ha trong một vài năm tới là điều không quá khó.
Như vậy, trong tích tụ, tập trung đất nông nghiệp thì phương thức thuê đất trực tiếp của người nông dân là ưu việt hơn cả, bởi vì:
* Đối với người có ruộng cho thuê sẽ được: 1) Thu nhập cho thuê ruộng bằng thu nhập mà mình trực tiếp sản xuất trước đây mà không phải bỏ công sức, giống vốn đầu tư; 2) Cái quan trọng là không bị mất đất, mất đi cái “bảo hiểm trọn đời cho con cháu” vẫn có ruộng đất “phòng cơ”; 3) Không phải đầu tư vào nông nghiệp, chuyển vốn sang đầu tư các lĩnh vực khác và 4) Người nông dân vẫn có thể trực tiếp làm nghề nông trên ngay mảnh đất của mình – Nếu yêu, gắn bó với đồng ruộng (Làm thuê cho người thuê ruộng của mình để lấy công) hoặc chuyển sang làm dịch vụ, thương mại, công nhân cho các nhà máy trong các Khu, Cụm công nghiệp tập trung.
* Đối với doanh nghiệp thuê đất sản xuất nông nghiệp cũng được hưởng lợi: 1) Có cơ hội tốt là có đất để sản xuất hàng hóa nông sản mà nhu cầu xã hội đang cần; 2) Có đất rộng để đưa cơ giới hóa, đưa những tiến bộ khoa học kỹ thuật tiên tiến nhất của thế giới vào sản xuất, làm giảm giá thành, hình thành nên quy mô hàng hóa lớn, đủ tiêu chuẩn để hội nhập.

Ba là, Góp ruộng đất: Đây là hình thức tích tụ, tập trung đất đai thông qua việc những người nông dân tự nguyện góp đất cùng tiến hành tổ chức sản xuất, kinh doanh và cùng hưởng lợi thành quả sản xuất. Cũng có thể là người nông dân góp đất, góp vốn, công sức vào trang trại, doanh nghiệp và được hưởng lợi nhuận theo quy chế thỏa thuận, phù hợp với pháp luật của Nhà nước (thông thường theo tỷ lệ góp đất, góp vốn). Người nông dân được quyền thể hiện ý kiến thông qua bầu ban lãnh đạo trang trại, doanh nghiệp. Đây có thể được coi là mô hình Tổ hợp tác. Mô hình này trên địa bàn tỉnh Ninh Bình cũng đã có nhưng chưa nhiều.
Quá trình tích tụ, tập trung ruộng đất đã tạo ra quy mô lớn hơn cho đơn vị sản xuất, nhiều mô hình trang trại và cánh đồng mẫu lớn hình thành. Thực tế sau khi tích tụ, tập trung thành vùng sản xuất nông nghiệp có quy mô lớn hơn đã giảm chi phí lao động, giống, phân bón …; việc sử dụng máy móc, ứng dụng kỹ thuật, công nghệ mới vào sản xuất thuận lợi và có hiệu quả hơn. Quy mô lớn hơn tăng hiệu quả sử dụng đất và tăng lợi nhuận cho người sản xuất, tạo sự gắn bó hơn giữa người nông dân có đất với nhau và với doanh nghiệp, trang trại.   Quan trọng hơn hình thành sự phân công lao động và cách thức quản lý khoa học, làm thay đổi tư duy canh tác nhỏ lẻ, phân tán truyền thống sang hướng sản xuất quy mô lớn, gắn kết với thị trường.
Mặc dù quá trình tích tụ và tập trung ruộng đất đang diễn ra đúng hướng, song quá trình này còn hạn chế, tình trạng cục bộ, lợi ích nhóm và chưa có niềm tin vẫn còn phổ biến trong nông thôn làm cho quá trình tích tụ, tập trung đất sản xuất nông nghiệp không được triệt để (Trong khu vực còn có một vài hộ gia đình không ủng hộ, tham gia). Điều này sẽ hạn chế thực hiện cơ giới hóa, ứng dụng tiến bộ khoa học, công nghệ cũng như phát huy lợi thế nền kinh tế hàng hóa trong nông nghiệp và làm nản ý chí của những doanh nhân nông nghiệp.
Để thúc đẩy quá trình tích tụ, tập trung ruộng đất cần tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn nói chung, chính sách tích tụ, tập trung ruộng đất nói riêng. Điều quan trọng là để người nông dân thấy được sự cần thiết và lợi ích của tích tụ, tập trung ruộng đất trong hoạt động sản xuất, kinh doanh. Đi liền với đó là động viên và hướng dẫn cách làm ăn hiệu quả qua tích tụ, tập trung ruộng đất, khắc phục tâm lý, băn khoăn, e ngại tích tụ, tập trung ruộng đất sẽ dẫn đến bất ổn về xã hội. Chúng ta cần xác định:
1/ Gắn quá trình tích tụ, tập trung ruộng đất với quá trình cơ cấu lại nền kinh tế, bố trí phân công lại lao động trên phạm vi địa phương. Nhờ đó mới bảo đảm giải quyết tốt công ăn, việc làm cho số lao động dôi dư, không còn đất chuyển sang ngành, nghề khác. Như vậy cơ cấu lại nền kinh tế nhanh hay chậm sẽ tác động trực tiếp đến tốc độ và quy mô tích tụ, tập trung ruộng đất. Do đặc thù cơ cấu kinh tế - xã hội ở mỗi địa phương khác nhau, nên tốc độ và quy mô tập trung ruộng đất cũng cần được tính toán cho phù hợp với đặc điểm của từng địa phương.
2/ Nên xây dựng các chính sách phù hợp với thị trường chuyển nhượng, cho thuê ruộng đất. Tạo hành lang pháp lý về đất đai cho các đối tượng mua, bán thuận lợi, thủ tục đơn giản, chi phí thấp. Trường hợp người nông dân chuyển sang nghề khác hay không muốn canh tác, có thể sang nhượng hay Nhà nước đứng ra mua và cho thuê lại nhằm duy trì đất nông nghiệp, thúc đẩy tích tụ, tập trung ruộng đất trong nông nghiệp.
3/ Nhà nước cần hỗ trợ nông dân trong quá trình tích tụ, tập trung ruộng đất, như hỗ trợ xây dựng kết cấu hạ tầng nông thôn, đào tạo lao động, hỗ trợ các khâu dịch vụ trong quá trình sản xuất và tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp. Nhà nước tạo điều kiện thuận lợi tối đa để thúc đẩy phát triển trang trại, doanh nghiệp nông nghiệp. Những nơi Nhà nước thu hồi đất cho các dự án, nên tài trợ toàn bộ chi phí đào tạo nghề và chuyển đổi nghề cho người nông dân. Xây dựng và thực hiện chiến lược phát triển an sinh xã hội đối với nông dân, giúp nông dân có điều kiện sản xuất, sinh hoạt và hưởng thụ tốt hơn, những thành tựu phát triển kinh tế - xã hội của đất nước./.
 
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

Bài viết mới hơn

Bài viết cũ hơn

 

CHUYÊN MỤC

ĐĂNG NHẬP

LIÊN KẾT - QUẢNG CÁO

Viện Khoa học Đo đạc và Bản đồ
Tổng cụ Địa chất và Khoáng sản
Trung tâm KTTV Trung Ương
Bộ Tài nguyên và Môi trường
Liên kết Góp ý Văn bản pháp luật Tài nguyên & Môi Trường